3x3-basketbal is een olympische discipline met eigen regels, anders dan 5x5: er wordt op een halve baan gespeeld, met één basket, korte en intense wedstrijden en een puntentelling van 1 en 2 punten. Deze samenvatting geeft de officiële FIBA 3x3-regels die de meeste toernooien hanteren. Het is een praktische gids; raadpleeg voor competitiewedstrijden altijd het officiële FIBA-reglement.
Het veld, de bal en de teams
3x3 wordt gespeeld op een halve baan met één basket. Het officiële veld meet 15 × 11 meter, al passen veel populaire toernooien zich aan de beschikbare ruimte aan. De bal is speciaal: maat 6 (zoals bij het damesbasketbal), maar met het gewicht van een maat 7, zodat hij stuitert en weegt als een herenbasketbal.
Elk team bestaat uit 4 spelers: 3 op het veld en 1 wissel. Het team met de meeste punten aan het einde wint, en wissels zijn vrij bij elke dode bal, achter de eindlijn, zonder tussenkomst van de scheidsrechter.
Speelduur en manier van winnen
Een wedstrijd duurt 10 minuten speeltijd (de klok stopt bij dode bal en vrije worpen) of totdat een team 21 punten bereikt, wat het eerst gebeurt. Dat "eerst tot 21" is een van de kenmerken van 3x3: een wedstrijd kan lang vóór de 10 minuten eindigen.
Als er bij het einde van de speeltijd gelijkspel is, wordt een verlenging gespeeld: niet tot één punt, maar het eerste team dat 2 punten scoort wint. Voor de verlenging is er een korte pauze van één minuut.
Puntentelling (1 en 2 punten)
De puntentelling bij 3x3 verschilt van die bij 5x5:
- 1 punt voor elke basket gescoord binnen de boog.
- 2 punten voor elke basket gescoord van achter de boog (de lijn ligt op 6,75 m).
- 1 punt voor elke vrije worp.
Daarom staat 21 punten niet gelijk aan 21 baskets: een goede schutter van afstand kan de wedstrijd erg snel afsluiten.
Balbezit en check-ball
Ballenbeheer is wat spelers die van 5x5 komen het meest in verwarring brengt:
- Start en dode bal: na een fout of overtreding wordt hervat met een check-ball — de verdediger geeft de bal aan de aanvaller boven, achter de boog — voordat deze weer in het spel wordt gebracht.
- Na een basket: het team dat de basket tegen kreeg, brengt de bal onder de eigen basket vandaan in het spel door te dribbelen of te passen; er is geen check-ball, het spel gaat gewoon door.
- De bal "vrijmaken": na een verdedigend rebound, een balverovering of een losse bal moet het team de bal achter de boog brengen (met beide voeten) voordat het mag aanvallen.
De balbezitklok staat op 12 seconden. Bij situaties met vastgehouden bal gaat het balbezit naar de verdediging ("defense wins ties").
Fouten en vrije worpen
Fouten worden per team geteld, en de straf neemt toe met het totaal:
- Fouten 1 tot 6: geen vrije worpen, tenzij ze worden gemaakt op een speler in schotactie.
- Fout in schotactie: 1 vrije worp als het schot 1 punt waard was, 2 vrije worpen als het 2 punten waard was. Valt de basket toch, dan telt hij en komt er 1 vrije worp bij.
- Teamfouten 7, 8 en 9: 2 vrije worpen.
- Teamfout 10 en hoger: 2 vrije worpen en balbezit voor het team dat de fout onderging.
Elk team beschikt bovendien over één time-out per wedstrijd.
3x3 vs 5x5 — belangrijkste verschillen
Ken je al het traditionele basketbal, onthoud dan deze verschillen: halve baan en één basket; 10 minuten of 21 punten; 1 en 2 punten in plaats van 2 en 3; 12 seconden balbezit in plaats van 24; de bal moet na elke balbezitwissel vrijgemaakt worden; en de verlenging wordt gewonnen bij 2 punten. De rest (dubbele dribbel, stappen, persoonlijke fouten) lijkt sterk op 5x5.
Klaar om deze regels in de praktijk te brengen? Lees hoe je stap voor stap een 3x3-basketbaltoernooi organiseert of bekijk de aankomende evenementen die met 21POINTS worden beheerd.